Ella Reitsma: Kunsthistoricus, Journalist & Publicist

Over Ella Reitsma

Ze studeerde cum laude kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Utrecht en werd in 1975 doctor in de letteren met het proefschrift Verschuivende betekenissen van zeventiende-eeuwse nederlandse genrevoorstelling. Het belangrijkste deel was gewijd aan de franse 18de-eeuwse schilder Jean-Baptiste Siméon Chardin, in het Engels gepubliceerd onder de titel Chardin and the Bourgeois Ideals of his Time, Nederlands Kunsthistorisch Tijdschrift, 24, 1973.
Zij schreef toen onder de naam Ella Snoep-Reitsma.

Voor het weekblad Vrij Nederland werkte ze ruim 25 jaar als vaste kunstcriticus en 15 jaar als kunstredacteur.
Daarnaast gaf ze les in kunstgeschiedenis aan de Academie voor Expressie door Woord en Gebaar (nu opgenomen in de Hoge School der Kunsten) in Utrecht, en aan de theaterschool in Amsterdam. Onder de naam Ella Snoep verzorgde ze workshops in scenario schrijven en poppenmaken bij allerlei opleidingen waaronder die van de Rietveldacademie en het staats-poppentheater in Tirana, Albanië. Ze reisde ruim 25 jaar door het land met haar marionetten en objectentheater en schreef drie kinderboeken voor uitgeverij Querido, gebaseerd op haar eigen theaterverhalen.
Nu geeft ze in Abbekerk vrije en besloten voorstellingen en workshops. Ella Reitsma heeft twee kinderen en vijf kleinkinderen.
In de afgelopen jaren publiceerde zij onder meer in opdracht van de Fondation Custodia in Parijs een aantal artikelen en inleidingen over de verzamelaar Frits Lugt.

Zij schreef een monografie over de schrijver en tekenaar Dick Bruna:
Het Paradijs in Pictogram. Het Werk van Dick Bruna, Mercis bv 1989.
In 2001 verscheen van haar Het Huis van de Kunstenaar, herinneringen aan een leven, Amsterdam University Press.
Een boek met korte essays over zo’n dertig Westeuropese kunstenaars en hun nog authentiek bewaarde ateliers en woningen
Hans van den Bogaard maakte hiervan prachtige foto’s.
Twee jaar later gaf het Dordrechts Museum haar boek uit: Het leven van de verzamelaar Simon van Gijn, advocaat, bankier, koopman met foto’s van Marco de Nood.
Sinds 2003 deed en doet ze nog steeds onderzoek naar werk en leven van de laat 17de-eeuwse kunstenaar/wetenschapper Maria Sibylla Merian en dochters.
Over deze familie houdt ze in het land lezingen met bijzonder beeldmateriaal en eigen foto’s.

Maria Sibylla Merian & Dochters

In Museum Het Rembrandthuis was Ella Reitsma van 2006 tot 2008 gastconservator tijdens de voorbereiding van de tentoonstelling Maria Sibylla Merian & Dochters. Op 23 februari 2008 ging de tentoonstelling open met meer dan 100 tekeningen en boeken. Het was de best lopende tentoonstelling van dit museum met meer dan 80.000 bezoekers. Daarna reisde de tentoonstelling naar het Getty Museum in Los Angeles. Ook hier was de tentoonstelling een groot succes met ruim 140.000 bezoekers.

Naar aanleiding van deze tentoonstellingen publiceerde Reitsma, gesteund door de entomologe Sandrine Ulenberg, Maria Sibylla Merian & Dochters. Vrouwenlevens tussen kunst en wetenschap, een boek met prachtig beeldmateriaal. Dit boek vol nieuwe vondsten verscheen ook in het Engels en was een samenwerkingsproject van het Gettymuseum en uitgeverij Waanders in Zwolle.

Op 9 april 2009 verscheen in de prestigieuze New York Review of Books een zeer positieve en uitgebreide recensie van Maria Sibylla Merian & Dochters. Op de cover een afbeelding van een van Merians vogel-tekeningen in waterverf uit de collectie van de koningin van Engeland.

Het Dode-Dierenrijk

Zoölogisch Museum Amsterdam

Dit is de voorlopige werktitel van het boek (presentatie voorjaar 2012) waarin Ella Reitsma de nu bijna 175-jaar oude geschiedenis van de dode-dierencollectie van het Zoölogisch Museum, onderdeel van de Universiteit van Amsterdam, zal beschrijven. In deze bijzondere verzameling bevinden zich 13 miljoen skeletten, opgezette dieren, schelpen, insecten, vissen, slangen en platwormen op sterk water. Duizelingwekkend veel. Oude en nieuwe foto’s speciaal voor dit boek gemaakt, zullen het verhaal letterlijk en figuurlijk kleur geven. Binnenkort verhuist deze collectie naar het Nederlands Centrum voor Biodiversiteit in Leiden.

Invalshoek voor Het Dode-Dierenparadijs zijn de vele expedities (1870 t/m 2009) te land en ter zee naar onder meer de Noordpool, de Indonesische eilanden en het oerwoud in Nieuw Guinea. Het Zoölogisch Museum, organiseerde deze expedities of deed als belangrijke deelnemer aan deze avontuurlijke tochten mee. Die leverden telkens veel en nieuw onderzoeksmateriaal op dat in de collectie terecht kwam en daarmee inzicht gaf in de (eens) zo grote soortenrijkdom op aarde.

Ary Scheffer, Dordt's kunstenaar in Parijs

Als gastconservator werkte Ella Reitsma van 2003 tot 2006 in het Dordrechts Museum. Ze deed onderzoek naar de Franse-Nederlandse kunstenaar Ary Scheffer, ook richtte ze in mei 2004 de zogenaamde Schefferzaal in, onderdeel van de langlopende tentoonstelling De 19de eeuw op zijn mooist. Rijksmuseum aan de Merwede. Ze werd nauw betrokken bij en gaf adviezen voor kleur, inrichting en opstelling in de andere 19de-eeuwse zalen van deze expositie.

Op dit moment zijn er vergevorderde plannen om over Scheffer een tentoonstelling te maken én een boek. De nadruk zal komen te liggen op zijn brieven en tekeningen. Ook zal Ella Reitsma evenals in haar boek over Maria Sibylla - voor een breed publiek geschreven - een tijdsbeeld schetsen. Uitgebreid aan bod komen de Franse revolutie van 1830 en de vrijheidsstrijd in Griekenland, Polen en België waarvoor Scheffer zich hartstochtelijk inzette. Zijn tekeningen, olieverfschetsen en schilderijen zullen worden vergeleken met die van Franse kunstenaars als Delacroix, Gericault en Deveria.